Азык-төлек чиста бүлмәсе 100000 класс һава чисталыгы стандартына туры килергә тиеш. Азык-төлек чиста бүлмәсе төзелеше җитештерелгән продуктларның бозылуын һәм гөмбә үсешен нәтиҗәле рәвештә киметә, азык-төлекнең нәтиҗәле гомерен озайта һәм җитештерү нәтиҗәлелеген арттыра ала.
1. Чиста бүлмә нәрсә ул?
Чиста бүлмә, шулай ук тузансыз чиста бүлмә дип тә атала, билгеле бер киңлектә һавадагы кисәкчәләрне, зарарлы һаваны, бактерияләрне һәм башка пычраткыч матдәләрне бетерүне аңлата, һәм эчке температура, чисталык, эчке басым, һава тизлеге һәм һава таралышы, тавыш, тибрәнү, яктырту һәм статик электр билгеле бер таләпләр диапазонында контрольдә тотыла, һәм махсус эшләнгән бүлмә бирелә. Ягъни, тышкы һава шартлары ничек үзгәрсә дә, аның эчке үзенчәлекләре чисталык, температура, дымлылык һәм басым кебек башлангыч билгеләнгән таләпләрне саклый ала.
100000 класслы чиста бүлмә нәрсә ул? Гади итеп әйткәндә, остаханәдә һаваның бер куб метрына диаметры ≥0,5 мкм булган кисәкчәләр саны 3,52 миллионнан артмый. Һавадагы кисәкчәләр саны азрак булган саен, тузан һәм микроорганизмнар саны да азрак, һава да чистарак була. 100000 класслы чиста бүлмә шулай ук остаханәдә сәгатенә 15-19 тапкыр һава алмашуны таләп итә, һәм тулысынча һава алмашынганнан соң һаваны чистарту вакыты 40 минуттан артмаска тиеш.
2. Азык-төлек өчен чиста бүлмәнең зона бүлеге
Гомумән алганда, азык-төлек чистарту бүлмәсен өч зонага бүлеп була: гомуми җитештерү зонасы, ярдәмче чистарту зонасы һәм чиста җитештерү зонасы.
(1). Гомуми җитештерү зонасы (чиста булмаган зона): гомуми чимал, әзер продукт, корал саклау зонасы, төрелгән әзер продукт күчерү зонасы һәм чимал һәм әзер продуктларның ачыклану куркынычы аз булган башка зоналар, мәсәлән, тышкы төрү бүлмәсе, чимал һәм ярдәмче материал склады, төрү материаллары склады, тышкы төрү бүлмәсе һ.б. Упаковка остаханәсе, әзер продукт склады һ.б.
(2). Ярдәмчел чисталык зонасы: Чимал эшкәртү, төрү материалын эшкәртү, төрү, буфер бүлмәсе (ачу бүлмәсе), гомуми җитештерү һәм эшкәртү бүлмәсе, ашарга әзер булмаган ризык эчке төрү бүлмәсе һәм әзер продуктлар эшкәртелә торган, ләкин турыдан-туры ачыкланмый торган башка зоналар кебек таләпләр икенче урында.
(3). Чиста җитештерү зонасы: иң югары гигиеник мохит таләпләре, югары персонал һәм экологик таләпләр куелган зонага карый, һәм кергәнче дезинфекцияләнергә һәм алыштырылырга тиеш, мәсәлән: чимал һәм әзер продуктлар ачык булган эшкәртү зоналары, ашарга яраклы ризыклар өчен салкын эшкәртү бүлмәләре һәм әзер ризыклар өчен суыту бүлмәләре. Төргәкләнергә тиешле әзер ризыклар өчен саклау бүлмәсе, әзер ризыклар өчен эчке төрү бүлмәсе һ.б.
① Азык-төлек чиста бүлмәсендә урын сайлау, проектлау, планлаштыру, төзелеш һәм ремонт вакытында пычрану чыганакларыннан, үзара пычранудан, катнашмадан һәм хаталардан мөмкин кадәр күбрәк сакланырга тиеш.
②Завод мохите чиста һәм тәртиптә, кешеләр агымы һәм логистика чамалы.
③Рөхсәтсез кешеләрнең керүен булдырмас өчен, керүне контрольдә тоту буенча тиешле чаралар күрелергә тиеш.
④Төзелеш һәм төзелеш тәмамлану турындагы мәгълүматларны саклагыз.
⑤ Җитештерү процессында һава пычрануы җитди булган биналар завод мәйданының җилгә каршы ягында төзелергә тиеш, анда җил юнәлеше ел әйләнәсендә иң зур була.
⑥ Бер-берсенә тәэсир итүче җитештерү процесслары бер үк бинада урнаштырылырга яраклы булмаганда, тиешле җитештерү зоналары арасында нәтиҗәле бүлү чаралары күрелергә тиеш. Ферментацияләнгән продуктлар җитештерү өчен махсус ферментация цехы булырга тиеш.
3. Чиста җитештерү мәйданнарына таләпләр
① Стерилизация таләп итә торган, ләкин терминаль стерилизацияне гамәлгә ашырып булмый торган процесслар һәм терминаль стерилизациягә ирешә алырлык, ләкин стерилизациядән соң асептик шартларда эшли торган процесслар чиста җитештерү зоналарында үткәрелергә тиеш.
2 Гигиеник җитештерү мохите таләпләренә туры килгән чиста җитештерү зонасы тиз бозыла торган азык-төлекне, әзер ярымфабрикатларны яки әзер продуктларны соңгы суыту яки төргәкләү алдыннан саклау һәм эшкәртү урыннарын, шулай ук стерилизацияләнми торган чималны алдан эшкәртү урыннарын, продуктны ябыштыру һәм формалаштыру урыннарын, продуктны соңгы стерилизациядән соң ачык мохитне, эчке төргәкләү материалын әзерләү зонасын һәм эчке төргәкләү бүлмәсен, шулай ук азык-төлек җитештерү, азык-төлек характеристикасын яхшырту яки саклау өчен эшкәртү урыннарын һәм тикшерү бүлмәләрен үз эченә алырга тиеш.
③Чиста җитештерү мәйданы җитештерү процессына һәм чиста бүлмә дәрәҗәсе таләпләренә туры китереп, тиешенчә планлаштырылырга тиеш. Җитештерү линиясенең планлаштыруы кисешүләргә һәм өзеклекләргә китермәскә тиеш.
④ Җитештерү өлкәсендәге төрле үзара бәйләнгән цехлар төрлелек һәм процесслар ихтыяҗларын канәгатьләндерергә тиеш. Кирәк булса, буфер бүлмәләре һәм үзара пычрануны булдырмау өчен башка чаралар каралырга тиеш. Буфер бүлмәсенең мәйданы 3 квадрат метрдан ким булмаска тиеш.
⑤ Чималны алдан эшкәртү һәм әзер продукт җитештерү бер үк чиста мәйданны кулланырга тиеш түгел.
⑥ Җитештерү цехында материаллар, арадаш продуктлар, тикшереләчәк продуктлар һәм әзер продуктлар өчен вакытлыча саклау урыны буларак җитештерү масштабына туры килә торган мәйдан һәм урын бүлеп куярга, шулай ук кисешү, буталу һәм пычрануны катгый рәвештә булдырмаска кирәк.
⑦Тикшерү бүлмәсе мөстәкыйль рәвештә урнаштырылырга тиеш, һәм аның чыгару һәм су агызу системаларын эшкәртү өчен тиешле чаралар күрелергә тиеш. Әгәр продуктны тикшерү процессы өчен һава чисталыгы таләпләре булса, чиста эш өстәле урнаштырылырга тиеш.
4. Азык-төлек эшкәртү зоналарында чисталыкны күзәтү күрсәткечләренә таләпләр
Азык-төлек эшкәртү мохите азык-төлек куркынычсызлыгына йогынты ясаучы мөһим фактор булып тора. Шуңа күрә, Food Partner Network азык-төлек эшкәртү өлкәләрендә һава чисталыгы өчен мониторинг индексы таләпләре буенча эчке тикшеренүләр һәм фикер алышулар үткәрде.
(1). Стандартларда һәм кагыйдәләрдә чисталык таләпләре
Хәзерге вакытта эчемлекләр һәм сөт продуктлары өчен җитештерү лицензиясен карау кагыйдәләрендә чиста эш зоналары өчен чиста һава чисталыгы таләпләре бар. Эчемлекләр җитештерү лицензиясен карау кагыйдәләрендә (2017 елгы версия) төргәкләнгән эчәр су чиста җитештерү зонасының һава чисталыгы (асылган кисәкчәләр, утырма бактерияләре) статик булганда 10000 класска җитәргә, ә тутыру өлеше 100 класска җитәргә, яисә гомуми чисталык 1000 класска җитәргә тиеш дип билгеләнгән; углеводлы эчемлекләр Чиста эш зонасында һава әйләнеше ешлыгы сәгатенә 10 тапкырдан артык булырга тиеш; каты эчемлекләрне чистарту операция зонасында төрле каты эчемлекләрнең үзенчәлекләре һәм процесс таләпләренә нигезләнеп, төрле һава чисталыгы таләпләре бар;
Башка төр эчемлекләрне чистарту эш зоналары һава чисталыгы таләпләренә туры килергә тиеш. Статик булган очракта һава чисталыгы ким дигәндә 100000 класс таләпләренә җитәргә тиеш, мәсәлән, азык-төлек сәнәгате өчен концентрацияләнгән сыеклыклар (соклар, целлюлозалар) кебек туры булмаган эчемлек продуктлары җитештерү һ.б. Бу таләптән баш тартырга мөмкин.
Сөт продуктлары җитештерү өчен лицензия шартларын җентекле карау кагыйдәләре (2010 елгы версия) һәм "Сөт продуктлары өчен милли азык-төлек куркынычсызлыгы стандарты яхшы җитештерү практикасы" (GB12693) сөт чистарту операцияләре зонасындагы һавадагы бактерия колонияләренең гомуми саны 30CFU/савыттан түбән булырга тиеш дип таләп итә, һәм җентекле кагыйдәләр шулай ук предприятиеләрдән квалификацияле тикшерү агентлыгы тарафыннан бирелгән еллык һава чисталыгы тесты отчетын тапшырырга таләп итә.
"Азык-төлек җитештерү өчен милли азык-төлек куркынычсызлыгы стандартының гомуми гигиеник спецификацияләре"ндә (GB 14881-2013) һәм кайбер продукт җитештерү гигиеник спецификацияләрендә, эшкәртү өлкәсендәге әйләнә-тирә мохит микроорганизмнарының мониторинг нокталары, мониторинг күрсәткечләре һәм мониторинг ешлыгы күбесенчә кушымталар рәвешендә чагылыш таба, азык-төлек җитештерүче компанияләр мониторинг күрсәтмәләрен тәэмин итә.
Мәсәлән, "Эчемлекләр җитештерү өчен милли азык-төлек куркынычсызлыгы стандарты һәм гигиеник кодексы" (GB 12695) әйләнә-тирә һаваны чистартырга киңәш итә (бактерияләрне утырту (статик)) ≤10 данә/(φ90мм·0.5сәг).
(2). Төрле чисталык дәрәҗәләренең мониторинг күрсәткечләренә таләпләр
Югарыдагы мәгълүматларга караганда, стандарт ысулдагы һава чисталыгына таләпләр, нигездә, чиста җитештерү зоналарына юнәлтелгән булуын күрергә мөмкин. GB14881 Гамәлгә ашыру кулланмасына ярашлы: "Чиста җитештерү зоналарына гадәттә тиз бозыла торган ризыкларны, ашарга әзер ярымфабрикатларны яки әзер продуктларны соңгы суыту яки төрү алдыннан саклау һәм алдан эшкәртү урыннары, шулай ук стериль булмаган эшкәртү ризыклары өчен чималны алдан эшкәртү, формалаштыру һәм продукт тутыру урыннары керә. Стерилизациядән соң ризык төрү зонасына кергәнче ачыклану зоналары, һәм югары пычрану куркынычы булган башка азык-төлек эшкәртү һәм эшкәртү урыннары."
Эчемлекләр һәм сөт продуктларын тикшерүнең җентекле кагыйдәләре һәм стандартлары һава торышын күзәтү күрсәткечләренә асылмалы кисәкчәләр һәм микроорганизмнар керүен ачык таләп итә, һәм чистарту эш зонасының чисталыгы стандартларга туры килү-килмәвен даими рәвештә күзәтеп тору зарур. GB 12695 һәм GB 12693 седиментация бактерияләрен GB/T 18204.3 стандартындагы табигый седиментация ысулы буенча үлчәүне таләп итә.
Пекин, Цзянсу һәм башка урыннар тарафыннан чыгарылган "Махсус медицина максатларында кулланыла торган формулалы ризыклар өчен милли азык-төлек куркынычсызлыгы стандарты" (GB 29923) һәм "Спорт туклану ризыклары өчен җитештерүне карау планы"нда тузан саны (асылган кисәкчәләр) GB/T 16292 стандартына туры китереп үлчәнәчәге күрсәтелгән. Статус статик.
5. Чиста бүлмә системасы ничек эшли?
1 нче режим: Һава эшкәртү җайланмасының эш принцибы + һава фильтрлау системасы + чиста бүлмә һавасы белән тәэмин итү һәм изоляция каналлары + HEPA тартмалары + чиста бүлмәгә кире кайту һава каналлары системасы җитештерү мохитенең кирәкле чисталыгына ирешү өчен чиста бүлмә цехына чиста һаваны өзлексез әйләндереп тора һәм тулыландыра.
2 нче режим: Чиста бүлмә остаханәсенең түшәменә урнаштырылган FFU сәнәгать һава чистарту җайланмасының эш принцибы, ул чиста бүлмәгә турыдан-туры һава бирә + кире һава системасы + суыту өчен түшәмгә урнаштырылган кондиционер. Бу форма, гадәттә, әйләнә-тирә мохит чисталыгы таләпләре бик югары булмаган һәм бәясе чагыштырмача түбән булган очракларда кулланыла. Мәсәлән, азык-төлек җитештерү остаханәләре, гади физик һәм химик лаборатория проектлары, продукт төрү бүлмәләре, косметика җитештерү остаханәләре һ.б.
Чиста бүлмәләрдә һава белән тәэмин итү һәм кире кайтару һава системаларының төрле конструкцияләрен сайлау чиста бүлмәләрнең төрле чисталык дәрәҗәләрен билгеләүдә хәлиткеч фактор булып тора.
Бастырып чыгару вакыты: 2023 елның 19 октябре