Заманча чиста бүлмәнең барлыкка килүе сугыш вакытындагы хәрби сәнәгатьтә башланган. 1920 елларда Америка Кушма Штатлары авиация сәнәгатендә гироскоп җитештерү процессында чиста җитештерү мохите таләбен беренче тапкыр кертте. Очкыч приборлары шестерняларының һәм подшипникларының һавадагы тузан пычрануын бетерү өчен, алар җитештерү остаханәләрендә һәм лабораторияләрендә "контрольдә тотылган җыю зоналары" булдырдылар, подшипник җыю процессын башка җитештерү һәм эксплуатация зоналарыннан аерып, шул ук вакытта фильтрланган һава белән даими тәэмин иттеләр. Икенче бөтендөнья сугышы вакытында сугыш ихтыяҗларын канәгатьләндерү өчен HEPA фильтрлары кебек чиста бүлмә технологияләре эшләнде. Бу технологияләр, нигездә, хәрби эксперименталь тикшеренүләрдә һәм продукт эшкәртүдә төгәллеккә, миниатюризациягә, югары сафлыкка, югары сыйфатка һәм югары ышанычлылыкка ирешү өчен кулланылды. 1950 елларда, Корея сугышы вакытында, АКШ хәрбиләре электрон җиһазларның киң таралган ватылуларына очрады. Радарларның 80% тан артыгы, гидроакустик позиционерларның якынча 50% ы ватылды, һәм Армия электрон җиһазларының 70% ы ватылды. Компонентларның ышанычлылыгы начар һәм сыйфаты тотрыксыз булу сәбәпле, еллык хезмәт күрсәтү чыгымнары башлангыч бәядән икеләтә артты. Ахыр чиктә, АКШ хәрбиләре төп сәбәпне тузан һәм завод мохитенең пычрак булуы дип ачыкладылар, нәтиҗәдә детальләрнең түбән чыгарылу күрсәткече барлыкка килде. Җитештерү цехларын ябу өчен катгый чаралар күрелсә дә, проблема күбесенчә хәл ителде. Бу цехларда гепа һава фильтрлары кулланылышы, ниһаять, проблеманы хәл итте, заманча чиста бүлмәнең барлыкка килүен билгеләп үтте.
1950 еллар башында АКШ гепа һава фильтрларын уйлап тапты һәм җитештерде, бу чиста бүлмә технологиясендә беренче зур ачыш булды. Бу АКШ хәрби һәм юлдаш җитештерү секторларында берничә сәнәгать чиста бүлмәсен булдыруга мөмкинлек бирде, һәм аннан соң аларны авиация һәм диңгез навигация җиһазлары, акселерометрлар, гироскоплар һәм электрон кораллар җитештерүдә киң куллануга иреште. АКШта чиста бүлмә технологиясе тиз алга киткән саен, дөньяның үсеш алган илләре дә аны өйрәнә һәм куллана башладылар. АКШ ракета компаниясе Перди остаханәсендә инерциаль юнәлеш бирүче гироскопларны җыйганда, җитештерелгән һәр 10 берәмлек өчен уртача 120 тапкыр үзгәртеп кору кирәклеген ачыклады диләр. Җыю тузан пычрануы контрольдә тотылган мохиттә башкарылганда, үзгәртеп кору тизлеге икегә кадәр кимеде. Тузансыз мохиттә һәм тузанлы мохиттә (уртача кисәкчә диаметры 3 мкм һәм кисәкчәләр саны 1000 данә/м³) 1200 әйләнү/мин тизлегендә җыелган гироскоп подшипникларын чагыштыру продуктның гомер озынлыгында 100 тапкыр аерма булуын күрсәтте. Бу җитештерү тәҗрибәләре хәрби сәнәгатьтә һаваны чистартуның мөһимлеген һәм кичектергесезлеген күрсәтте һәм ул вакытта чиста һава технологияләрен үстерү өчен этәргеч көч булып хезмәт итте.
Хәрби хезмәттә чиста һава технологияләрен куллану, нигездә, коралның эшчәнлеген һәм хезмәт итү вакытын яхшырта. Һава чисталыгын, микроблар составын һәм башка пычраткыч матдәләрне контрольдә тоту аша, чиста һава технологияләре корал өчен яхшы контрольдә тотылган мохит тәэмин итә, продукт чыгаруны нәтиҗәле тәэмин итә, җитештерү нәтиҗәлелеген арттыра, хезмәткәрләрнең сәламәтлеген саклый һәм кагыйдәләрне үтәй. Моннан тыш, чиста һава технологияләре хәрби корылмаларда һәм лабораторияләрдә төгәл кораллар һәм җиһазларның дөрес эшләвен тәэмин итү өчен киң кулланыла.
Халыкара сугыш башлануы хәрби сәнәгатьнең үсешенә этәргеч бирә. Бу тиз үсә торган сәнәгать югары сыйфатлы җитештерү мохитен таләп итә, чималның сафлыгын яхшырту, детальләрне эшкәртү һәм җыю, яисә компонентларның һәм тулы җиһазларның ышанычлылыгын һәм хезмәт итү вакытын арттыру өчен булсын. Продукциянең эш сыйфатына югарырак таләпләр куела, мәсәлән, миниатюризация, югары төгәллек, югары сафлык, югары сыйфат һәм югары ышанычлылык. Моннан тыш, җитештерү технологиясе алга киткән саен, җитештерү мохите өчен чисталык таләпләре югарырак була.
Чиста бүлмә технологиясе, нигездә, хәрби секторда очкычлар, хәрби кораблар, ракеталар һәм атом коралларын җитештерү һәм хезмәт күрсәтүдә, шулай ук сугыш вакытында электрон җиһазларны куллану һәм хезмәт күрсәтүдә кулланыла. Чиста бүлмә технологиясе хәрби җиһазларның төгәллеген һәм җитештерү мохитенең чисталыгын тәэмин итә, һавадагы пычраткыч матдәләрне, мәсәлән, кисәкчәләрне, куркыныч һаваны һәм микроорганизмнарны контрольдә тоту юлы белән, шуның белән җиһазларның эшчәнлеген һәм ышанычлылыгын яхшырта.
Хәрби секторда чиста бүлмә куллануга, нигездә, төгәл эшкәртү, электрон кораллар җитештерү һәм аэрокосмик тармак керә. Төгәл эшкәртүдә чиста бүлмә тузансыз һәм стериль эш мохите бирә, механик детальләрнең төгәллеген һәм сыйфатын тәэмин итә. Мәсәлән, Аполлон айга төшү программасы төгәл эшкәртү һәм электрон идарә итү кораллары өчен бик югары чисталык дәрәҗәсен таләп итте, анда чиста бүлмә технологиясе төп роль уйнады. Электрон кораллар җитештерүдә чиста бүлмә электрон компонентларның ватылу дәрәҗәсен нәтиҗәле рәвештә киметә. Чиста бүлмә технологиясе шулай ук аэрокосмик сәнәгатьтә дә алыштыргысыз. Аполлон айга төшү миссияләре вакытында төгәл эшкәртү һәм электрон идарә итү кораллары ультра чиста мохит кенә түгел, ә ай ташларын кире кайтару өчен кулланылган контейнерлар һәм кораллар да бик югары чисталык стандартларына туры килергә тиеш иде. Бу ламинар агым технологиясенең һәм 100 нче класс чиста бүлмәсенең үсешенә китерде. Очкычлар, хәрби кораблар һәм ракеталар җитештерүдә чиста бүлмә шулай ук төгәл компонентлар җитештерүне тәэмин итә һәм тузан белән бәйле ватылуларны киметә.
Чиста бүлмә технологиясе шулай ук хәрби медицинада, фәнни тикшеренүләрдә һәм башка өлкәләрдә экстремаль шартларда җиһазларның һәм экспериментларның төгәллеген һәм куркынычсызлыгын тәэмин итү өчен кулланыла. Технологик алгарыш белән, чиста бүлмә стандартлары һәм җиһазлары даими яңартыла, һәм аларның хәрби хезмәттә кулланылышы киңәя.
Атом коралын җитештерүдә һәм хезмәт күрсәтүдә чиста мохит радиоактив материалларның таралуын булдырмый һәм җитештерү куркынычсызлыгын тәэмин итә. Электрон җиһазларга хезмәт күрсәтү: Сугыш мохитендә чиста бүлмә электрон җиһазларны хезмәтләндерү өчен кулланыла, тузан һәм дымның аның эшчәнлегенә тәэсир итүен булдырмый. Медицина җиһазлары җитештерү: Хәрби медицина өлкәсендә чиста бүлмә медицина җиһазларының стерильлеген тәэмин итә һәм аларның куркынычсызлыгын яхшырта.
Континентара ракеталар, илнең стратегик көчләренең мөһим компоненты буларак, аларның эшчәнлеге һәм ышанычлылыгы милли куркынычсызлык һәм тоткарлау мөмкинлекләре белән турыдан-туры бәйле. Шуңа күрә чисталыкны контрольдә тоту ракета җитештерүдә һәм җитештерүдә мөһим адым булып тора. Чисталыкның җитәрлек булмавы ракета компонентларының пычрануына китерергә мөмкин, аларның төгәллегенә, тотрыклылыгына һәм гомер озынлыгына тәэсир итә. Югары чисталык, бигрәк тә, ракета двигательләре һәм юнәлеш бирү системалары кебек төп компонентлар өчен бик мөһим, бу ракеталарның тотрыклы эшчәнлеген тәэмин итә. Континентара ракеталарның чисталыгын тәэмин итү өчен, җитештерүчеләр чисталыкны контрольдә тоту буенча катгый чаралар сериясен гамәлгә ашыралар, шул исәптән чисталык бүлмәсе, чиста эскәмияләр, чиста бүлмә киемнәре куллану, җитештерү мохитен даими чистарту һәм сынау.
Чиста бүлмәләр чисталык дәрәҗәсенә карап классификацияләнә, түбәнрәк дәрәҗәләр чисталыкның югарырак дәрәҗәсен күрсәтә. Гадәти чисталык бүлмәләре классификацияләренә түбәндәгеләр керә: 100 класслы чисталык бүлмәсе, нигездә, биологик лабораторияләр кебек бик югары чисталык таләп итә торган мохитләрдә кулланыла. 1000 класслы чисталык бүлмәсе, континентара ракета эшләү вакытында югары төгәллекле көйләү һәм җитештерү таләп итә торган мохитләр өчен яраклы; 10000 класслы чисталык бүлмәсе, гидравлик яки пневматик җиһазларны җыю кебек югары чисталык таләп итә торган җитештерү мохитләрендә кулланыла. 10000 класслы чисталык бүлмәсе, гомуми төгәллекле кораллар җитештерү өчен яраклы.
Континенталь баллистик коралларны эшләү өчен 1000 класслы чиста бүлмә кирәк. Континенталь баллистик коралларны эшләү һәм җитештерү вакытында һава чисталыгы бик мөһим, бигрәк тә лазер һәм чип җитештерү кебек югары төгәллекле җиһазларны эшләтеп җибәрү һәм җитештерү вакытында, алар гадәттә 10000 класслы яки 1000 класслы ультра чиста мохитне таләп итә. Континенталь баллистик коралларны эшләү өчен шулай ук чиста бүлмә җиһазлары кирәк, ул аеруча югары энергияле ягулык, композит материаллар һәм төгәл җитештерү өлкәләрендә мөһим роль уйный. Беренчедән, континенталь баллистик коралларда кулланыла торган югары энергияле ягулык чиста мохиткә катгый таләпләр куя. NEPE каты ягулыгы (NEPE, нитрат эфиры пластиклаштырылган полиэфир пропеллентының кыскартылмасы) кебек югары энергияле ягулыклар эшләү - 2685 Н·с/кг теоретик специфик импульсы булган югары энергияле каты ягулык (гаҗәеп 274 секундка тиң). Бу революцион пропеллент 1970 еллар ахырында барлыкка килгән һәм АКШтагы Hercules корпорациясе тарафыннан җентекләп эшләнгән. 1980 еллар башында ул яңа нитрамин каты пропеллент буларак барлыкка килгән. Гаҗәеп энергия тыгызлыгы белән ул бөтен дөньяда киң кулланылышта иң югары энергияле каты ягулык матдәсе булды.) Ягулык эшчәнлегенә пычракларның тәэсир итүен булдырмас өчен, җитештерү мохите чисталыгын катгый контрольдә тоту таләп ителә. Чиста бүлмә һавадагы кисәкчәләрне, микроорганизмнарны һәм зарарлы матдәләрне бетерү өчен гепа һавасы (HEPA) һәм ультрагепа һавасы (ULPA) фильтрларын кертеп, нәтиҗәле һава фильтрлау һәм эшкәртү системалары белән җиһазландырылырга тиеш. Җилләткечләр һәм кондиционер системалары һава сыйфатының җитештерү таләпләренә туры килүен тәэмин итү өчен тиешле температураны, дымлылыкны һәм һава агымын сакларга тиеш. Бу төр ягулык бөртек формасы дизайнына (бөртек формасы дизайны каты ракета двигателен проектлауда төп мәсьәлә булып тора, ул двигатель эшчәнлегенә һәм ышанычлылыгына турыдан-туры тәэсир итә. Бөртек геометриясен һәм зурлыгын сайлауда күп факторларны, шул исәптән двигательнең эшләү вакытын, яну камерасы басымын һәм этәрү көчен) һәм кою процессларын исәпкә алырга кирәк. Чиста мохит ягулыкның тотрыклылыгын һәм куркынычсызлыгын тәэмин итә.
Икенчедән, континентара ракеталарның композит корпуслары өчен дә чиста җиһазлар кирәк. Двигатель корпусына углерод җепселләре һәм арамид җепселләре кебек композит материаллар үрелгәндә, материалның ныклыгын һәм җиңеллеген тәэмин итү өчен махсус җиһазлар һәм процесслар кирәк. Чиста мохит җитештерү процессында пычрануны киметә, материалның эшчәнлегенә тәэсир итмәвен тәэмин итә. Моннан тыш, континентара ракеталарның төгәл җитештерү процессы да чиста җиһазлар таләп итә. Ракеталарның эчендәге юнәлеш бирү, элемтә һәм этәргеч системалары тузан һәм пычракның система эшчәнлегенә тәэсир итүен булдырмас өчен бик чиста мохиттә җитештерүне һәм җыюны таләп итә.
Кыскасы, континентара ракеталар эшләүдә чиста җиһазлар бик мөһим. Ул ягулыкның, материалларның һәм системаларның эшләвен һәм куркынычсызлыгын тәэмин итә, шуның белән бөтен ракетаның ышанычлылыгын һәм сугышчан нәтиҗәлелеген арттыра.
Чиста бүлмәләр ракеталар эшләүдән тыш, хәрби, аэрокосмик, биологик лабораторияләрдә, чиплар җитештерүдә, яссы панельле дисплейлар җитештерүдә һәм башка өлкәләрдә дә киң кулланыла. Компьютер фәннәре, биология һәм биохимиядә яңа технологияләрнең даими барлыкка килүе, шулай ук югары технологияле тармакларның тиз үсеше белән глобаль чиста бүлмәләр инженериясе тармагы киң кулланыла башлады һәм халыкара танылу алды. Чиста бүлмәләр сәнәгате кыенлыклар белән очрашса да, ул мөмкинлекләргә дә бай. Бу тармактагы уңыш технологик алгарышлар белән бергә атлауда һәм базар үзгәрешләренә алдан җавап бирүдә.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 25 сентябре