- Чиста бүлмә белән бәйле төшенчәләр
Чиста зона - һавадагы асылмалы кисәкчәләрнең концентрациясе контрольдә тотыла торган чикләнгән зона. Аның төзелеше һәм кулланылышы зонага кисәкчәләрнең керүен, барлыкка килүен һәм тотылуын киметергә тиеш. Температура, дымлылык һәм басым кебек зонадагы башка мөһим параметрларны контрольдә тоту зарур. Һава чисталыгы чиста мохиттә һавадагы тузан кисәкчәләренең дәрәҗәсен аңлата. Тузан концентрациясе югарырак булган саен, чисталык түбәнрәк, ә тузан концентрациясе түбәнрәк булган саен, чисталык югарырак була. Һава чисталыгының конкрет дәрәҗәсе һава чисталыгы дәрәҗәсе белән аерылып тора, һәм бу дәрәҗә эш вакытында һаваның саналган тузан концентрациясе белән күрсәтелә. Асылмалы кисәкчәләр һава чисталыгын классификацияләү өчен кулланыла торган һавадагы зурлыгы 0,15 мкм булган каты һәм сыек кисәкчәләрне аңлата.
- Чиста бүлмәләрнең классификациясе
(1). Чисталык дәрәҗәсенә карап, ул 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 һәм 9 дәрәҗәләргә бүленә. 9 дәрәҗә - иң түбән дәрәҗә.
(2). Һава агымын оештыру классификациясе буенча, чиста бүлмәләрне өч категориягә бүлеп була: бер юнәлешле агым, ламинар агым һәм чиста бүлмә. Бер юнәлештә параллель агымлы һава агымы һәм кисемтәдә тигез җил тизлеге булган һава агымы. Алар арасында горизонталь яссылыкка перпендикуляр булган бер юнәлешле агым вертикаль бер юнәлешле агым, ә горизонталь яссылыкка параллель булган бер юнәлешле агым горизонталь бер юнәлешле агым. Турбулент бер юнәлешле булмаган агым чиста бүлмә Бер юнәлешле агым билгеләмәсенә туры килмәгән һава агымы булган теләсә нинди чиста бүлмә. Катнаш агымлы чиста бүлмә: Бер юнәлешле агымны һәм бер юнәлешле булмаган агымны берләштергән һава агымы булган чиста бүлмә.
(3). Чиста бүлмәләрне һавадагы контрольдә тотарга тиешле асылмалы кисәкчәләр классификациясенә карап, сәнәгать чиста бүлмәләренә һәм биологик чиста бүлмәләргә бүлергә мөмкин. Сәнәгать чиста бүлмәләренең төп контроль параметрлары - температура, дымлылык, һава тизлеге, һава агымын оештыру һәм чисталык. Биологик чиста бүлмәләр һәм сәнәгать чиста бүлмәләре арасындагы аерма шунда ки, контроль параметрлары контроль бүлмәсендә бактерияләр концентрациясен арттыра.
(4). Чиста бүлмәләрнең ачыклау статусын өч категориягә бүлеп була.
①Тулы җиһазлар белән буш чиста бүлмә. Барлык торбаүткәргечләр тоташтырылган һәм эшли, ләкин җитештерү җиһазлары, материаллар һәм җитештерү персоналы юк.
②Тулы җиһазлары булган статик чиста бүлмә. Җитештерү җиһазлары чиста бүлмәгә урнаштырылган һәм хуҗа һәм тәэмин итүче тарафыннан килешенгән ысул белән сынап каралган, ләкин урында җитештерү персоналы юк.
③Динамик корылмалар билгеләнгән тәртиптә эшли, һәм билгеләнгән тәртиптә эшләү өчен билгеләнгән персонал бар.
- Чиста бүлмә кондиционеры һәм гомуми кондиционер арасындагы аерма
Чиста бүлмә кондиционеры - кондиционерлау проектының бер төре. Аның эчке һава температурасына, дымлылыгына һәм җил тизлегенә билгеле бер таләпләре генә түгел, ә һавадагы тузан кисәкчәләре санына һәм бактерияләр концентрациясенә дә югарырак таләпләре бар. Шуңа күрә, аның вентиляция проектларын проектлау һәм төзү өчен махсус таләпләре генә түгел, ә бина планын проектлау һәм төзү, материал сайлау, төзелеш процессы, төзелеш практикасы, су, җылыту һәм электр энергиясе, һәм процессның үзе өчен махсус таләпләре һәм тиешле техник чаралары бар. Аның бәясе дә шуңа күрә арта. Төп параметрлар.
Гомуми һава кондиционеры температура, дымлылык һәм чиста һава күләмен тәэмин итүгә юнәлтелгән, ә чиста бүлмә һава кондиционеры тузан күләмен, җил тизлеген һәм эчке һаваның вентиляция ешлыгын контрольдә тотуга юнәлтелгән. Температура һәм дымлылык таләпләре булган бүлмәләрдә алар шулай ук төп контроль параметрлары булып тора. Бактерияләр күләме дә биологик чиста бүлмәләр өчен төп контроль параметрларының берсе булып тора. Фильтрлау дигән сүз, гомуми һава кондиционерында беренчел фильтрация генә бар, һәм югарырак таләп - уртача фильтрация. Чиста бүлмә һава кондиционеры өч дәрәҗәле фильтрацияне таләп итә, ягъни беренчел, уртача һәм гепа өч дәрәҗәле фильтрация яки эре, уртача һәм субгепа өч дәрәҗәле фильтрация. Биологик чиста бүлмәнең һава белән тәэмин итү системасын өч этаплы фильтрлаудан тыш, хайваннарның махсус исен бетерү һәм әйләнә-тирә мохитне пычратудан саклау өчен, чыгару системасы төрле хәлләргә карап икенчел гепа фильтрациясе яки токсик адсорбция фильтрациясе белән дә җиһазландырылган.
Эчке басым таләпләре
Гомуми һава кондиционерлауның эчке басымга карата махсус таләпләре юк, ә чиста һава кондиционерлауның төрле чиста зоналарның уңай басым кыйммәтләренә карата төрле таләпләре бар, бу тышкы пычрак һаваның үтеп керүен яки төрле җитештерү цехларында төрле матдәләрнең үзара йогынтысын булдырмас өчен эшләнә. Шулай ук тискәре басымлы чиста бүлмәләрдә тискәре басымны контрольдә тоту таләпләре дә бар.
Материаллар һәм җиһазлар
Чиста бүлмә кондиционер системасы тышкы пычранудан саклану өчен материаллар һәм җиһазлар сайлау, эшкәртү технологиясе, эшкәртү һәм урнаштыру мохите, җиһаз компонентларын саклау мохите өчен махсус таләпләргә ия. Бу гомуми кондиционер системаларында да юк. Һава үткәрмәү таләпләре Гомуми кондиционер системаларында системаның һава үткәрмәүчәнлеге һәм һава үткәрүчәнлеге таләпләре булса да. Ләкин чиста кондиционер системаларына таләпләр гомуми кондиционер системаларына караганда күпкә югарырак. Аның һәр процесс өчен ачыклау ысуллары һәм стандартлары катгый үлчәмнәргә һәм ачыклау таләпләренә ия.
Башка таләпләр
Гомуми кондиционерланган бүлмәләрдә бинаның планлаштырылуына, җылылык техникасына һ.б. таләпләр куела, ләкин алар материал сайлауга һәм һава үткәрмәүчәнлегенә зур игътибар бирмиләр. Биналарның тышкы кыяфәтенә карата гомуми таләпләрдән тыш, чиста кондиционер ярдәмендә бина сыйфатын бәяләү тузанны булдырмауга, тузанлануны булдырмауга һәм агып чыгуны булдырмауга юнәлтелгән. Төзелеш процессын урнаштыру һәм кабатлау таләпләре агып чыгуга китерергә мөмкин булган яңадан эшләү һәм ярыклар булдырмас өчен бик катгый. Шулай ук башка төр эшләрнең координациясе һәм таләпләре өчен катгый таләпләр куела, нигездә, агып чыгуны булдырмауга, тышкы пычрак һаваның чиста бүлмәгә үтеп керүен булдырмауга һәм тузан җыелуын булдырмауга юнәлтелгән.
4. Чиста бүлмәне тәмамлауны кабул итү
Чиста бүлмә төзелеп беткәннән һәм кулланылышка тапшырылганнан соң, эшчәнлекне үлчәү һәм кабул итү кирәк; система капиталь ремонтланганда яки яңартылганда, шулай ук комплекслы үлчәү үткәрелергә тиеш, һәм үлчәү алдыннан чиста бүлмәнең гомуми торышы тулысынча аңлашылырга тиеш. Төп эчтәлеккә чистарту кондиционер системасының яссылыгы, кисемтәләре һәм система схемалары һәм процесс схемасы, һава мохите шартларына таләпләр, чисталык дәрәҗәсе, температура, дымлылык, җил тизлеге һ.б., һаваны эшкәртү планы, кире кайтару һавасы, чыгару күләме һәм һава агымын оештыру, кешеләр һәм әйберләр өчен чистарту планы, чиста бүлмәне куллану, завод территориясендә һәм аның тирәсендәге пычрану һ.б. керә.
(1). Чиста бүлмәнең тәмамлануын кабул итүнең тышкы кыяфәтен тикшерү түбәндәге таләпләргә туры килергә тиеш.
①Төрле торбаүткәргечләрне, автоматик янгын сүндерү җайланмаларын һәм чистарту кондиционерлары җиһазларын, кондиционерларны, вентиляторларны, чистарту кондиционерларын, HEPA һава фильтрларын һәм һава душ бүлмәләрен урнаштыру дөрес, нык һәм тыгыз булырга тиеш, һәм аларның тайпылышлары тиешле кагыйдәләргә туры килергә тиеш.
②HEPA һәм урта һава фильтрлары белән терәк рамкасы арасындагы тоташу, шулай ук һава үткәргече белән җиһазлар арасындагы тоташу ышанычлы рәвештә герметик булырга тиеш.
③Төрле көйләү җайланмалары тыгыз, көйләү өчен сыгылмалы һәм куллану җиңел булырга тиеш.
④Чистарту кондиционеры тартмасында, статик басым тартмасында, һава каналлары системасында һәм һава бирү һәм кайтару чыгу урыннарында тузан булырга тиеш түгел.
⑤Чиста бүлмәнең эчке стенасы, түшәм өслеге һәм идәне шома, яссы, бер төрле төстә, тузансыз һәм статик электрсыз булырга тиеш.
⑥Чиста бүлмә аша үткәндә, һава белән тәэмин итү һәм кире кайтару өчен һава чыгару урыннарын, төрле терминал җайланмаларын, төрле торбаүткәргечләрне, яктырту һәм электр линияләре торбаларын һәм технологик җиһазларны герметик эшкәртү катгый һәм ышанычлы булырга тиеш.
⑦Чиста бүлмәдәге барлык төр бүлү такталары, шкафлар, һәм чиста бүлмәгә керә торган электр торбалары һәм торба тишекләре ышанычлы рәвештә герметик булырга тиеш.
⑧Барлык төр буяу һәм изоляция эшләре дә тиешле кагыйдәләргә туры килергә тиеш.
(2). Чиста бүлмә җитештерүне тәмамлауны кабул итү өчен эшкә урнаштыру эшләре
①Сынау эксплуатациясе таләпләре булган барлык җиһазларны бер машинада сынау режимында куллану җиһазларның техник документларының тиешле нигезләмәләренә туры килергә тиеш. Механик җиһазларның гомуми таләпләре шулай ук механик җиһазларны төзү һәм урнаштыру өчен тиешле милли кагыйдәләргә һәм тиешле тармак стандартларына туры килергә тиеш. Гадәттә, чиста бүлмәдә сынау үткәрелергә тиешле җиһазларга кондиционер җайланмалары, һава белән тәэмин итү һәм басымлы вентилятор тартмалары, чыгару җиһазлары, чистарту эш өстәлләре, электростатик үз-үзен чистарту җайланмалары, чиста киптерү тартмалары, чиста саклау шкафлары һәм башка җирле чистарту җиһазлары, шулай ук һава душы бүлмәләре, калдык басым клапаннары, вакуум тузан чистарту җиһазлары һ.б. керә.
②Бер машиналы сынау операциясе расланганнан соң, һава белән тәэмин итү системасының, кире кайтару һава системасының һәм чыгару системасының һава күләмен һәм һава басымын көйләү җайланмаларын һәр системаның һава күләме бүленеше проект таләпләренә туры килерлек итеп көйләргә һәм көйләргә кирәк. Сынауның бу этабының максаты, нигездә, һава кондиционерын чистарту системасын көйләү һәм баланслау өчен хезмәт итү, аны еш кына күп тапкыр кабатларга кирәк. Бу сынау, нигездә, подрядчы өчен җаваплы, һәм төзүченең хезмәт күрсәтү белән идарә итү персоналы система белән танышу өчен күзәтеп торырга тиеш. Шуңа нигезләнеп, системаның салкын һәм җылылык чыганакларын да кертеп, бергәләп сынау вакыты гадәттә 8 сәгатьтән ким булмаска тиеш. Системадагы төрле җиһаз компонентларының, шул исәптән чистарту һава кондиционеры системасының, автоматик көйләү җайланмасының һ.б. тоташтырылуы һәм координациясе гадәти булмаган күренешләрсез дөрес эшләргә тиеш.
5. Чиста бүлмәне ачыклау процессы
Үлчәүдә кулланылган барлык приборлар һәм җиһазлар кагыйдәләргә туры китереп билгеләнергә, калибрланырга яки калибрланырга тиеш. Үлчәү алдыннан система, чиста бүлмә, машина бүлмәсе һ.б. тулысынча чистартылырга тиеш; чистартудан һәм системаны көйләүдән соң, ул берникадәр вакыт дәвамында өзлексез эшләтеп торырга тиеш, аннары агып чыгуны ачыклау һәм башка әйберләр үлчәнергә тиеш.
(1) Чиста бүлмәне үлчәү процедурасы түбәндәгечә:
1. Җилләткеч белән һава өрү;
2. Эчке бүлмәләрне җыештыру;
3. Һава күләмен көйләгез;
4. Уртача нәтиҗәле фильтр урнаштырыгыз;
5. Югары нәтиҗәле фильтр урнаштырыгыз;
6. Системаның эшләве;
7. Югары нәтиҗәле фильтр агып чыгуын ачыклау;
8. Һава күләмен көйләгез;
9. Эчке статик басым аермасын көйләгез;
10. Температураны һәм дымлылыкны көйләгез;
11. Бер фазалы агымлы чиста бүлмәнең кисемтәсенең уртача тизлеген һәм тигезсезлеген билгеләү;
12. Эчке биналарның чисталыгын үлчәү;
13. Өй эчендә йөзүче һәм утыручы бактерияләрне билгеләү;
14. Җитештерү җиһазлары белән бәйле эшләр һәм көйләүләр.
(2) Тикшерү нигезенә җиһазларның спецификацияләре, рәсемнәре, проект документлары һәм техник мәгълүматлары керә, алар түбәндәге ике категориягә бүленә.
1. Проект документлары, проект үзгәрешләрен һәм тиешле килешүләрне раслаучы документлар, һәм тәмамлау рәсемнәре.
2. Җиһазларның техник мәгълүматлары.
3. Төзелеш һәм урнаштыру өчен "Чиста бүлмә проектлау спецификацияләре", "Вентиляция һәм һава кондиционерлау инженериясе төзелеш сыйфатын кабул итү спецификацияләре".
6. Тикшерү күрсәткечләре
Һава күләме яки һава тизлеге, бүлмә эчендәге статик басым аермасы, һава чисталыгы дәрәҗәсе, вентиляция вакыты, бүлмә эчендә йөзүче бактерияләр һәм утыручы бактерияләр, температура һәм чагыштырма дымлылык, уртача тизлек, тизлек тигезсезлеге, тавыш, һава агымы схемасы, үз-үзен чистарту вакыты, пычрану агып чыгуы, яктырту (яктырту), формальдегид һәм бактерияләр концентрациясе.
(1). Хастаханәнең чиста операция бүлмәсе: җил тизлеге, җилләтү вакыты, статик басым аермасы, чисталык дәрәҗәсе, температура һәм дымлылык, тавыш, яктырту һәм бактерияләр концентрациясе.
(2). Фармацевтика сәнәгатендә чиста бүлмәләр: һава чисталыгы дәрәҗәсе, статик басым аермасы, җил тизлеге яки һава күләме, һава агымы схемасы, температура, чагыштырма дымлылык, яктырту, тавыш, үз-үзен чистарту вакыты, урнаштырылган фильтр агып чыгу, йөзүче бактерияләр һәм утыручы бактерияләр.
(3). Электроника сәнәгатендә чисталык бүлмәләре: һава чисталыгы дәрәҗәсе, статик басым аермасы, җил тизлеге яки һава күләме, һава агымы схемасы, температура, чагыштырма дымлылык, яктырту, тавыш һәм үз-үзен чистарту вакыты.
(4). Азык-төлек сәнәгатендәге чиста бүлмәләр: юнәлешле һава агымы, статик басым аермасы, чисталык, һавада йөзүче бактерияләр, һавада утыручы бактерияләр, тавыш, яктырту, температура, чагыштырма дымлылык, үз-үзен чистарту вакыты, формальдегид, I класс эш зонасының кисемтәсендә һава тизлеге, төзелеш тишегендәге һава тизлеге һәм чиста һава күләме.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 11 марты